1989. Непрачытаны тэстамэнт

Пасьля чатырохгадовага знаходжаньня на айчынным музычным Алімпе распадаецца “залаты” склад гурта “Бонда” — даволі цяжка было суіснаваць побач такім яркім творчым асобам. У 1988 г. адтуль сыходзяць гітарыст Вячаслаў Корань і басіст Сяргей Краўчанка. На пачатку 1989 г. аскепак “Бонды” набыў свой назоў — “Уліс” і распачаў канцэртную дзейнасьць. Да Кораня з Краўчанкам далучыліся таксама перкусіяніст Валер Цыніцкі (таксама экс-“бондавец”) і бубнач Кірыл Шэвандо (у 1990 г. яго замяніў яшчэ адзін былы удзельнік “Бонды” Сяржук Кныш). У якасьці вакаліста запрасілі Андрэя Патрэя — раней ён працаваў грузчыкам у гурце “Сузор'е”.

Першы выступ новай каманды адразу прынес посьпех — яны занялі другое месца на вельмі папулярным у тыя часы фэсьце “Тры колеры” (першай была “Мроя”). Прынамсі, на гэтымсама фэсьце выступала ажно два гурты пад назвай “Бонда” — абноўленая, на чале з Варашкевічам, і група былога “бондаўца” Івана Маркава.

Праграму запісалі дзякуючы польскім сябрам. Хто ведае, калі б выйшаў першы прафесійна зроблены беларускі альбом, калі б не Яраслаў Гайда. Ён зьвёў “улісаўцаў” з Рычардам Шмітам, які праз некалькі год будзе прызнаны лепшым польскім гукарэжысэрам. Той пагадзіўся запісаць беларускую рок-каманду, хоць дагэтуль займаўся толькі сымфанічнай музыкай. Вельмі дапамог у фінансавым пляне Ян Максімюк — перакладчык знакамітага твору Джэймса Джойса “Уліс” на беларускую мову — ён сабраў большую частку грошаў, патрэбных для запісу.

Увосень 1989 г. гурт прыехаў на некалькі дзён у горад Ольштын, каб запісаць альбом, які ў далейшым вызначыць узровень айчыннага рока пачатку 90-х. Хоць часу на запіс было вобмаль — усяго тры дні — музыкі зрабілі 11 песень. На “Чужаніцу” патрапілі па розных прычынах тэхнічнага кшталту толькі восем. Тут жа, у Польшчы, быў надрукаваны невялічкі наклад (100 асобнікаў) альбому. Касэтны варыянт хадзіў па рукох беларускіх мэляманаў ажно два гады, пакуль у 1991 г. фірма “Мэлёдыя” не выдала “Чужаніцу” масавым накладам на кружэлцы. Вокладку ў стыле мінімалізм аформіў мастак Міхал Анемпадыстаў.

Альбом выбухнуў і з галавой накрыў усё, што была да яго. Адам Глобус у сваіх нататках пра гурт у 1991 г. назваў “Чужаніцу” наогул Першым беларускім альбомам, празь які была пяройдзеная мяжа, што падзяляла зборкі песень і ўласна альбомы. Што праўда, знакавасьць “Чужаніцы” дайшла да мас не адразу. На пачатку было прызнаньне за мяжой — у той жа Польшчы, Эстоніі, Нямеччыне. “Навошта нам садраныя “U-2”, калі лепей паслухаць арыгінал”,— пісаў магілёўскі часопіс “Окарак”. “Іх рок сапраўды нічога не варты для вушэй, якія не чуюць гармоніі”,— адказвала на гэта нямецкая прэса. У жніўні 1991 г. кожны прыгадаў песьню, напісаную Фэліксам Аксёнцавым яшчэ ў 1989 г. для “Чужаніцы”: “Калі імпэрыя зьнікне, дзе ты будзеш і зь кім?”, а “Радыё Свабода” сталася гітом Беларускага Адраджэньня 90-х.

Наступныя два альбомы “Уліса” — “Краіна доўгай белай хмары” й “Танцы на даху” ня горшыя, а ў нечым нават лепшыя за “Чужаніцу”, але менавіта першы альбом “Уліса” кранае найбольш. Як тут не прыгадаць яшчэ раз Глобуса: “Чужанiца” для многiх застаецца лепшым рок-творам : як першае каханьне, як першае слова, што скажа тваё дзiця”. “Чужаніца” — гэта сапраўдны тэстамэнт, яшчэ належным чынам неацэнены ды непрачытаны.

Разам зь імпэрыяй зьнік і той “Уліс”: аўтар усіх тэкстаў групы Фэлікс Аксёнцаў зьехаў за мяжу, вакаліст Андрэй Патрэй “сарваўся” й колькі часу правёў у вар'ятні, а потым стаў вернікам, Краўчанка пасварыўся з Кораням і пайшоў, Шэвандо працуе ў аркестры Фінберга. Але “вандроўнік” не памёр — Вячаслаў Корань набраў новы склад, пачаў сам сьпяваць і пісаць тэксты, не забываючыся пры гэтым на спадчыну. На канцэртах сёньняшняга “Уліса” можна пачуць і песьні з “Чужаніцы” — “Краіна ў кратах”, “Іржавыя дні” ды ўласна “Чужаніцу”.

Сяргей БУДКІН.

ДЫСКАГРАФІЯ

1. “Чужаніца” (LP, 1989)

2. “Краіна доўгай белай хмары” (LP, 1990)

3. “Танцы на даху” (МС, 1993)

4. “Па-над дахамі” (МС, 1995)

5. “Life 1996” (МС, 1996)

6. “Блуканьне” (МС, 1996)

7. “Ратуйце вашыя душы” (МС, 1997)

8. “Падарожжа” (CD, 1999)

9. "Люстэрка" (CD, 2003)

МРОЯ

УЛІС

МЯСЦОВЫ ЧАС