Пошук

СТУДЭНЦКІЯ ПРАЕКТЫ | ЧАСАПІС "ПАМІЖ", № 3-2003

ТАЦЯНА ВАБІШЭВІЧ

ГУТАРКА

Інтэлектуальнае поле
беларускай культуры

ЭСЭ

Марыя Мартысевіч. Бег,
альбо нацыя эмігрантаў

Генадзь Драгун. А...

Генадзь Драгун. DIY.
Зрабі гэта самастойна

ПАЭЗІЯ

Марыя Барадзіна.
Калодзежы

Ігар Клепікаў.
Абсалютны нуль

Віка Трэнас. Эсэ № 7

Аксана Спрынчан.
Suum cuique 1

Зьміцер Плян. адрэзалі. рызман жывога неба

Тацяна Вабішэвіч.
Пачатак

ПРОЗА

К.Т. Rijsdaalder. Манэта ў
два з паловаю гульдэны

Аляксандар Малама.
Касьба

Артур Грэй.
Праз калінавы мост

Сьцяпан Панаеў.
Спроба партрэту

КІШЭННАЯ ЭЎРОПА

Даніла Кіш. Apatrid

Даніла Кіш. Варыяцыі на тэму Сярэдняй Эўропы

Станіслаў Бараньчак. Вакно й люстра

Томаш Бэрнхард. Гэта камэдыя? Гэта трагедыя?

Эдып сваёй краіны

Юрко Іздрык.
Бацька; Калідор

Юрко Іздрык. "Дзённыя" рэфлексіі ў сутоньні

Тарас Прахаська. Два безадказныя рэпартажы

Безадказная проза

Лешак Калакоўскі. Чатыры байкі пра ідэнтычнасьць

Рэцэнзіі й водгукі

Пачатак

Прагорклая раніца. За сьцяною

ізноў брудна лаяцца суседзі —

пасьпелі прачнуцца.

Удзень, пэўна, будзе додждж

(хаця навошта верыць прагнозам?).

Ня хочацца нават і думаць,

што некуды зараз пойдзеш,

пакінеш гэты цёплы і шэры кут,

названы зачымсьці тваёю хатаю.

Тут часам можна схавацца —

але толькі не ад сябе.

Здаецца, учора не было пошты —

халера на яе — заўсёды папсуе настрой...

Яшчэ і посуд нявымыты.

А рэчы за ноч сталі нейкімі чужымі,

і іх трэба вывучаць наноў:

талеркі, відэльцы, крэслы, пакінуты ложак.

Можна пагасіць сьвятло — ужо разьвіднела.

...а паўсюль — кнігі, кнігі, кнігі —

прачытаныя ўвечары, каб заснуць,

або зусім непрачытаныя —

пакінутыя на пасьля, безразважна забытыя.

Сярод іх гэтак цяжка знайсьці патрэбную.

Зрэшты, хіба нешта яшчэ патрэбнае?

Адказы ўсё адно —

толькі бязглуздая мешаніна,

а ад пытаньняў патыхае банальнасьцю.

Развагі пра сны, іншасьвет,

пра самоту і сьмерць набілі аскоміну.

Сьмех і сьлёзы аднолькава сьведчаць

пра бездапаможнасьць.

Нават шчырасьць цяпер —

праява залішняй слабасьці,

даравальная толькі шаленцам.

Кожны маніць найперш сам сабе,

з замілаваньнем, натхнёна, упарта

выбудоўвае вонкавасьць.

Як бразготкі зьвіняць

абяцаньні шчасьлівага заўтра.

Там таксама трэба будзе сьпяшацца...

Ня варта спазьняцца на працу.

Працяг

Напагатове просьбы, адмовы, словы падзякі,

ветлыя ўсьмешкі і саркастычныя рэплікі ў бок.

Мэханізм працуе адладжана.

Маршрут перадвызначаны.

Толькі лепш не глядзець наперад.

Справы — сур'ёзныя і ня вельмі — ствараюць

ілюзію пэўнасьці. Выраз “Гэта трэба зрабіць цяпер”

— прымусовы ратоўніцкі круг. За яго чапляесься без ахвоты,

але й не пускаеш...

...Дзіўна, зраніцы столькі людзей. Куды яны ўсе?..

Рыпучы стары тралейбус цяжка зрушыўся зь месца:

“Прабіце, калі ласка, квіток” — “Дзякуй”.

Побач нехта сапе ад напругі, спрабуе прабіцца да выхаду,

але чуе нэрвовае: “Не напірайце! Пасьпееце”.

Пасьпеем?

Немагчыма згубіцца ў натоўпе: глядзіш у чужыя вочы

і бачыш толькі сябе. Мільярды, мільярды абіткаў.

Вычварных, прыгожых, лагодных або абыякавых.

Дзе сапраўдны? Няма.

Няўжо ты сам — крывое люстэрка для іншых?

Невыноснае, цёплае, марнае... — адчуваньне еднасьці,

калі можна маўчаць і дастаткова адных вачэй.

Навошта яно ўводзіць у зман? Усе ведаюць: так ня будзе!

І цешацца, цешацца рэдкімі хвілямі паразуменьня...

Што гэта: самаахвярнасьць ці самападман?

Спрэчкі, вечныя спрэчкі, дзе кожны па-свойму правы.

Слушнасьць — мярзотніца слушнасьць — для ўсіх і ні з кім.

Агульнае праўды не існуе. А вечнасьць — тая для прывідаў.

Тады што застаецца нам?

Знаёмыя твары, размовы пра пляны на заўтра?

Мерна, правільна, лёгка... Няўжо так і павінна быць?

Колькі ўмоўнаўсьцяў штодзень ратуюць ад сьмерці!

...Пытальнікі, клічнікі, шматкроп'і — знакі слабасьці,

наркатычныя лекі — бязь іх немагчыма.

Эўфэмізмы напрыдумляныя, каб забыцца...

Нешта робіш, пра нешта маўчыш — гуляеш па правілах.

Азызлая мудрасьць будзённасьці ніколі не падводзіць.

У мэтро, у краме, на працы зашмат зьнешніх

раздражняльнікаў,

затое на ўсё ёсьць прычына і ўсё мае вынік.

Бездакорная лёгіка. Апрабавана стагодзьдзямі. Тлусты штамп якасьці.

Яшчэ ёсьць пытаньні? Можна быць вольнымі,

Працоўны дзень скончаны.

Ізноў пачатак

Ночнае неба — вось усё, што засталося.

Белы аркуш дня, змаляваны густою чорнаю фарбаю.

Плямы-зоры нагадваюць: недзе ёсьць сьвятло.

Ад яго стамляюцца вочы.

Паслухмяна павернецца ключ. Дзьверы ў цемру.

Знаёмая вусьціш вяртаньня. Што тут тваё: паветра ці сьцены?

Уключыць электрычнасьць, зачыніцца на ўсе замкі.

Сесьці, агледзецца. Дзень мінуў.

Гэта так мала, каб шкадаваць пра страчаны час.

Глупства, звычайнае глупства — вымяраць вечнасьць гадзінамі...

І ня трэба баяцца поўначы. Усё роўна анічога ня зьменіш.

Пазьней, калі-небудзь, заўтра можна будзе зразумець.

Але не цяпер.

Зрабіць гарачай гарбаты. Паслухаць, як крапае з крана вада.

Прытуліцца галавой да сьцяны, заплюшчыць вочы.

Якая раскоша — паволі рабіцца ценем, зьлівацца са змрокам,

адчуваць цяпло і ня думаць. (Здаецца, што гэта магчыма).

Кожны вечар паміраеш з мараю нарадзіцца іншым.

Толькі ў такой сьмерці ёсьць нешта прывабнае,

бо яна закранае адно бесьсьмяротную душу —

цела ёй непатрэбнае. Сredo in Deum...

Як бязглузда выглядаюць цяпер сыстэмы, правілы,

праекты —

імі можна захапляцца толькі пры дзённым сьвятле,

і дарма кажуць, што рэвалюцыі задумляюць уночы.

...у галаву лезе рознае глупства, як звычайна...

Рэчы раскіданыя абы-дзе, але так нават і лепш.

Глянцавая прыгажосьць, паліраваная чысьціня,

як і белыя лябараторныя пацукі, выклікаюць агіду.

Без таго заўсёды здаецца, што ставіцца глябальны

экспэрымэнт.

Глядзець у адну кропку. Вось зараз, зараз пабачыш.

Прыйдзе прасьвятленьне, ці што там...

Усё стане на месцы, атрымае сэнс — ня штучны,

а сапраўдны.

Яшчэ крыху, ячшэ колькі намаганьняў. Абы б

не звар'яцець...

Мільёны да цябе задавалі й мільёны пасьля цябе

будуць задаваць

тыя ж самыя пытаньні. Адзінота распушчаецца на вачах.

Мой прапрапрадзед памёр у трыццаць тры гады ад сухотаў.

Пэўна, ён адчуў, ён зразумеў.

Ёсьць нешта самае значнае. Яно хаваецца за звычайнасьцю,

яно па кроплі працэджваецца ў словы, у погляды, у дотыкі.

Колькі разоў здавалася, што ўжо блізка, што ўжо амаль —

вось, вось яно.

...Тэлефон. Ну хто ж так позна?!..

Але можа быць заўтра — вядома ж, заўтра, —

нішто не перашкодзіць,

і нарэшце...

Зьміцер Плян. адрэзалі. рызман жывога неба

Тацяна Вабішэвіч. Пачатак

К.Т. Rijsdaalder. Манэта ў два з паловаю гульдэны

ГАЛОЎНАЯ | НАВУЧАЛЬНЫЯ ПРАГРАМЫ | ЛЕКЦЫІ | СТУДЭНЦКІЯ ПРАЕКТЫ | КНІГІ | АНАЛІТЫКА | КАНТАКТ